Kapasite Kullanım Oranı Hesaplama

Kendi hattınızın kapasitesini ne kadar kullandığınızı ölçün. Planlı duruşları girerseniz, teorik kapasiteye ve gerçekten çalışılabilir kapasiteye göre iki ayrı oran görürsünüz.

Kapasite kullanım oranı nasıl hesaplanır?

Kapasite kullanım oranı, fiili üretimin kapasiteye bölünmesiyle bulunur:

Hesabın doğruluğu tamamen paydayı nasıl tanımladığınıza bağlıdır. İki farklı payda kullanılabilir ve ikisi çok farklı sonuç verir:

• Teorik kapasite: hiç durmadan çalışsaydınız üretebileceğiniz azami miktar. Ulaşılması mümkün olmayan bir üst sınırdır.
• Planlanan kapasite: teorik kapasiteden bakım, kalıp/ürün değişimi ve vardiya planı gibi planlı duruşlar düşüldükten sonra kalan, gerçekten çalışılabilir kapasite.

Yukarıdaki araç planlı duruş oranını girdiğinizde her iki oranı da gösterir. Önemli olan hangisini seçtiğiniz değil, tüm hatlarda aynı tanımı kullanmanızdır; tanım farkı, gerçek performans farkı gibi görünür.

Haberlerdeki oranla karıştırmayın

Merkez bankasının her ay açıkladığı imalat sanayi kapasite kullanım oranı, ülke genelini yansıtan makroekonomik bir göstergedir. Kendi işletmenizin oranıyla aynı şey değildir; yalnızca genel bir kıyas fikri verir. Bu sayfadaki hesap sizin kendi hattınız içindir.

Yüzde kaç olmalı?

Evrensel bir hedef yoktur ve %100 doğru bir hedef değildir. Bakım, kalıp değişimi, kalite kontrol ve talep dalgalanması için bir pay gerekir; sürekli %100'de çalışan bir hat esnekliğini kaybetmiş ve tek bir arızada duracak kadar kırılgan hâle gelmiş demektir.

Oran beklenenin altındaysa asıl iş sebebi ayrıştırmaktır:

• Talep mi yetersiz? Sipariş yoksa kapasite değil satış sorunudur.
• Duruşlar mı fazla? Arıza, ayar ve malzeme bekleme süreleri ayrı ayrı ölçülmelidir.
• Planlama mı hatalı? Sık ürün değişimi kapasiteyi sessizce yer.

Sık sorulan sorular

Adet yerine saat kullanabilir miyim?

Evet. Fiili çalışma saati ile planlanan çalışma saatini girerek de aynı oranı bulabilirsiniz. Ürün karması çok değişkense saat bazlı hesap genelde daha adildir, çünkü farklı ürünlerin birim süreleri birbirinden ayrışır.

Bu oran OEE ile aynı mı?

Hayır. Kapasite kullanım oranı yalnızca miktarı karşılaştırır. OEE ise kullanılabilirlik, performans ve kalite olmak üzere üç bileşeni birlikte ölçer; daha kapsamlı ama daha fazla veri gerektiren bir göstergedir.