Tahsilat Süresi ve Bağlanan Para Hesaplama

Paranızın kaç günde geri döndüğünü, alacakta ne kadar nakdin bağlı kaldığını ve bu süreyi kısaltırsanız ne kadar nakit serbest kalacağını hesaplayın.

Ortalama tahsilat süresi nasıl hesaplanır?

Ortalama tahsilat süresi, sattığınız malın parasının ortalama kaç günde tahsil edildiğini gösterir ve şöyle hesaplanır:

Örneğin yıllık 24.000.000 TL net satışa karşılık ortalama ticari alacağınız 4.600.000 TL ise, tahsilat süreniz yaklaşık 70 gündür. Yani ortalama olarak 70 günlük satışınızın parası her an müşterilerinizin elinde durmaktadır.

İki noktaya dikkat edin: satışı KDV hariç alın (alacak KDV dahil olduğu için karışırsa süre olduğundan uzun çıkar) ve alacağın ortalamasını kullanın (dönem başı ve dönem sonu alacağın ortalaması), tek bir günün fotoğrafını değil.

Vade ile tahsilat süresi arasındaki fark neyi gösterir?

Uyguladığınız vade sözleşmede yazandır; tahsilat süresi ise gerçekte olandır. İkisi arasındaki fark, müşterilerinizin ortalama gecikmesidir. 60 gün vade uygularken tahsilat süreniz 70 gün çıkıyorsa, ortalama 10 gün geç tahsil ediyorsunuz demektir. Bu on gün, kâr tablosunda hiç görünmez ama kasanızdan eksilir.

Kaç gün olmalı?

Evrensel bir hedef yoktur; doğru referans kendi vade politikanızdır. Tahsilat süresi, uyguladığınız ortalama vadeye yakınsa sistem çalışıyor demektir. Asıl bakılması gereken iki şey vardır: sürenin yönü (aylar içinde uzuyor mu) ve dağılımı (ortalama iyi görünürken birkaç müşteri süreyi tek başına uzatıyor olabilir). Ortalama, sorunu gizlemekte çok başarılıdır.

Tahsilat süresini kısaltmak ne kazandırır?

Tahsilat süresini kısaltmak yeni satış yapmadan nakit yaratır. Her kısaltılan gün, bir günlük satış tutarı kadar parayı alacaktan çıkarıp kasanıza taşır:

Bu nakit, kullandığınız kredinin ya da vadeli alımın maliyetinden tasarruf etmenizi sağlar. Yukarıdaki araçta hedef süreyi ve yıllık finansman maliyetinizi girdiğinizde bu kazanç hesaplanır.

Pratikte işe yarayan sıra şudur:

• Önce ölçün, sonra baskı yapın. Hangi müşteri kronik geciktiriyor, hangi bölge ortalamayı bozuyor — bunu bilmeden yapılan genel "tahsilatı sıkalım" çağrısı sonuç vermez.
• Vade aşımını erken yakalayın. Ay sonunda fark edilen bir gecikme çoktan finansman yüküne dönüşmüştür; eşik aşıldığında uyarı üretmek gerekir.
• Vadeyi fiyatla birlikte konuşun. Uzun vade bir maliyettir; teklif aşamasında hesaplanmazsa kârdan sessizce düşer.

Sık sorulan sorular

KDV dahil satış girsem ne olur?

Süre olduğundan uzun çıkar. Ticari alacak KDV dahil bir tutardır; paydaya KDV hariç net satışı koyduğunuzda oran bir miktar yüksek görünür. Tam tutarlılık için alacağı KDV'den arındırmak ya da satışı KDV dahil almak gerekir — önemli olan iki tarafın aynı esasla hesaplanmasıdır.

Şüpheli alacakları dahil etmeli miyim?

Tahsil edilebilirliği kalmamış alacakları hesap dışında tutmak daha doğru bir resim verir; aksi hâlde tahsilat süreniz, aslında hiç dönmeyecek bir tutar yüzünden sürekli uzun görünür. Bu alacakları ayrı bir kalem olarak izleyin.

Bunu her ay elle hesaplamak zorunda mıyım?

Hayır. Alacak ve satış verisi zaten ERP'nizde ya da muhasebe programınızda duruyor. Bu iki kalemi otomatik okuyan bir pano, tahsilat süresini her gün güncelleyebilir, müşteri ve bölge kırılımında gösterebilir ve vade aşımında uyarı üretebilir. Elle kurulan tablolarda asıl risk hesap hatası değil, güncellemenin unutulmasıdır.